Τα Καθ’ Ὑσμίνην καὶ Ὑσμινίαν δράματα και οι αναγνώσεις του (Ανδρόνικος Νούκιος ,Βενετία, 16ος αι. – Νεοελληνικός Διαφωτισμός: Αδ. Κοραής, Πολυζώης Λαμπανιτζώτης, 18ος αι.)

Όσοι έχουν ασχοληθεί με τη βυζαντινή μυθιστορία διερευνούν τις διαστάσεις των ποικίλων επιρροών που άσκησε αλλά και δέχτηκε το είδος σε σχέση με τις λογοτεχνικές παραγωγές άλλων γλωσσών/ πολιτισμών. Η δική μας εστίαση αφορά τις αναγνωστικές τύχες/ περιπέτειες του Τα καθ’ Υσμίνην και Ὑσμινίαν δράματα του Ευσταθίου/ Ευμαθίου Μακρεμβολίτη σε δύο κύκλους Ελλήνων λογίων που κινούνται σε διαφορετικά χωροχρονικά και πολιτισμικά περιβάλλοντα. Η πρώτη περίπτωση, Βενετία μέσα 16ου αιώνα, σχετίζεται με τη «λέσχη ανάγνωσης» του Κερκυραίου λογίου Ανδρονίκου/ Νικάνδρου Νουκίου και με σημείο αναφοράς τον κώδικα Βατ. 1563 ιδιόκτητο του Νουκίου: μια συλλογή ερωτικών κειμένων, από τα οποία το ένα είναι η μυθιστορία και το άλλο ένα κείμενο της πρώιμης νεοελληνικής δημώδους/ κρητικής λογοτεχνίας, το Ιστορία και Όνειρο του Μ. Φαλιέρου, έργο του 14ου. Ο κώδικας, αναφορικά με τη μυθιστορία, εντάσσεται στο ευρύτατο πλέγμα μαρτύρων του κειμένου και της χειρόγραφης παράδοσης του στον ευρωπαϊκό χώρο. Στη δεύτερη περίπτωση προσεγγίζεται η πρόσληψη της μυθιστορίας στα τέλη του 18 αιώνα και στο περιβάλλον του Νεοελληνικού Διαφωτισμού από δύο σημαντικούς εκφραστές του διανοητικού/ ιδεολογικού ρεύματος. Πρόκειται για τον Αδαμάντιο Κοραή, κινούμενο στο γαλλικό συγκείμενο και κύριο εκφραστή του ρεύματος και τον Πολυζώη Λαμπανιτζώτη, (περ. 1725-post 1798) γνωστό συνεργάτη του Γεωργίου Βενδότη (1757-1795 ) , που άνοιξαν νέους δρόμους στην οικείωση του ελληνικού αναγνωστικού κοινού με σημαντικά κείμενα της ελληνικής γραμματείας και δόκιμες μεταφράσεις ευρωπαϊκών λογοτεχνικών έργων, συμβάλλοντας έτσι στη διαμόρφωση ενός κριτηρίου/τεκμηρίου λογιοσύνης, την ύπαρξη συγκροτημένων βιβλιοθηκών καθώς καθιερώνεται η άποψη ότι «η προσωπική βιβλιοθήκη ενός ανθρώπου των γραμμάτων και δασκάλου είναι ο καθρέφτης των ευρύτερων ανησυχιών και προβληματισμών του» κατά τη ρήση του Κωνσταντίνου Στάϊκου.